Posts

Showing posts with the label yapay zekâ

BİLİNÇ

Image
  KELİMENİN ONTOLOJİSİ: ZEKÂ BİLİNCİ NASIL VAR EDER? Bilinç bir madde değil, var olanı anlamlandıran bir oluşumdur. Bilinç nerede başlar? Beyinde mi? Düşüncede mi? Bilgide mi? Yoksa bilgi, zekâ aracılığıyla ilişkiye girdiğinde mi? Bu soruların içinde gizli bir varsayım bulunur: Bilincin bir yerde, bir şey olarak bulunması gerektiği varsayımı. Oysa bilinci araştırmak, onu mutlaka bir nesne gibi aramak anlamına gelmez. Bilinç bir atom gibi gösterilemez, bir hücre gibi ayrıştırılamaz, bir organ gibi sınırlandırılamaz. Madde vardır; bilinç ise var olanın anlaşılmasıyla ilgili bir oluşumdur. Madde var olur. Zekâ bilgiyi işler. Rezonans ilişki kurar. Bilinç, var olan ile onun anlamı arasındaki oluşumu araştırmaya açar. Buradaki mesele, bilinci maddeden koparmak değildir. Mesele; maddenin nasıl anlaşıldığını, bilginin nasıl anlam kazandığını ve zekânın bu süreçte nasıl bir rol oynadığını yeniden düşünmektir. Çünkü var olmak ile var olduğunu bilmek aynı şey değildir. Bir taş vardır. Fakat ...

ZEKÂNIN TARİHİ

Image
BİLGİ DEĞİŞTİ, PEKİ ZEKÂ DEĞİŞTİ Mİ? Zekâ kaç yaşında? On bin yıl önce neydi, bugün nedir? Bilgi zekâyı mı büyütür, yoksa zekâ bilgiyi mi anlamlı hâle getirir? İnsanlık taş aletlerden dijital sistemlere, ilkel barınaklardan gökdelenlere, gökyüzünü seyretmekten uzaya araç göndermeye ulaştı. Bilgi birikti, teknoloji gelişti, yaşam biçimleri değişti. Peki, bütün bu değişimlerin içinde zekâ da aynı ölçüde değişti mi? İnsanın bugün geçmişe göre daha fazla bilgiye erişmesi, geçmişte yaşayan insandan daha zeki olduğunu gösterir mi? Yoksa değişen, zekânın kendisinden çok onun kullandığı bilgi, araçlar ve imkânlar mıdır? Bu soruya cevap verebilmek için önce birbirine karıştırılan iki kavramı ayırmak gerekir: Bilgi ve zekâ. Ardından üçüncü bir kavramı, bilinci, bu ayrımın içine yerleştirmek gerekir. Zekânın tarihi, insanlığın tarihiyle aynı mı? Binlerce yıl önce yaşayan insan, hayvanların hareketlerini izliyor, mevsimleri takip ediyor, doğadaki işaretleri yorumluyor ve hayatta kalmak için çözüm ...

DOĞANIN İLK ALGORİTMASI

Image
Başlangıçta Bir Örüntü Vardı: Okyanusun Karanlığında Parlayan Kadim Yazılım İnsan zihni, düzen gördüğü her yerde bir "yaratıcı el" arar. Kaotik kum taneleri ile bir halının üzerindeki geometrik motifler arasındaki fark, yalnızca şekilsel değildir; o fark, bilginin organize edilme biçimidir. Peki ya düzen, dışarıdan vuran bir fırça darbesi değil de, varoluşun kendi iç ilişkilerinden fışkıran sessiz bir fısıltıysa? Aşağıdaki iki resme, aralarındaki milyonlarca yıllık mesafeyi ve mekansal kopukluğu unutarak bakın. Solda, gökyüzünün suya bıraktığı o anlık, akışkan ve devingen imza; sağda ise okyanusun en karanlık tabanında, kumun üzerine donmuş bir hafıza gibi nakşedilmiş radyal simetri...  Kılavuzsuz Bir Ressamın Görünmez Aynası Bilim dünyası, sağdaki o kusursuz dairesel motife yaklaştığında rasyonel ve mekanik bir teşhis koydu: "Bu, akıntıyı keserek merkezdeki yumurtaların zarar görmesini engelleyen kusursuz bir hidrodinamik hat tasarımı." Bu doğru bir tespittir ancak...