İNANÇ NEDİR?
Konusuz Erişim Ontolojisi — Manifesto
İnanç, hakikatin bilgisi değildir.
İnanç, gerçekliğin kendisi de değildir.
İnanç, yaratılmış bir inançtır.
Bu cümle bir paradoks değil, bir tanımdır.
1. İnanç Ne Değildir?
İnanç; doğru–yanlış sistemi değildir.
Metafizik iddia değildir.
Ahlaki üstünlük değildir.
Tanrı’yı kanıtlama ya da reddetme aracı değildir.
Bunların tamamı, inancın üzerine sonradan giydirilmiş anlatılardır.
2. İnanç Nedir?
İnanç, öznenin hangi veriye erişeceğini ve hangisini dışlayacağını belirleyen üretim filtresidir.
İnanç bilgiden önce gelir.
Deneyden önce gelir.
Mantıktan önce gelir.
İnsan önce inanır, sonra gerekçesini üretir.
İnanç bir sonuç değil, bir sebep katmanıdır.
3. Noromit: İnancın Yanlış Temsili
Noromit, bilimsel, dini veya ideolojik bir anlatının,
kendini sorgulanamaz bir gerçeklik gibi sunmasıdır.
Noromit şunu yapar:
– Modeli ontoloji sanır
– İşlevi hakikatle karıştırır
– İnancı görünmez kılar
Bilim de, din de, ideoloji de noromit üretebilir.
Sorun alan değil, mutlaklaştırmadır.
4. Özne Nedir?
Özne tekil bir bilinç değildir.
Özne;
bireysel bellek,
kolektif bellek,
dil,
kültür,
genetik ifade
ve teknolojik uzantıların
üst üste binmesiyle oluşmuş bir erişim düğümüdür.
İnsan çoğu zaman düşündüğünü sanır;
gerçekte ise eriştiğini tekrarlar.
5. Data, Bilgi ve Yapay Zekâ
Bilgi çağında değiliz.
Bilgi-işlem çağındayız.
Data anlamsızdır ama işlenebilir.
Yapay zekâ inanç üretmez, fakat inançsız erişim sağlar.
İnsan ise inançsız yaşayamaz;
ama inancını hakikat sanma eğilimindedir.
6. Don Kişot Neden Tokat Yedi?
Don Kişot yanlış gördüğü için tokat yedi sanılır.
Hayır.
Don Kişot, geçerli erişim protokolünü ihlal ettiği için tokat yedi.
Aynı dünyaya baktı,
ama başka bir inanç filtresiyle işledi.
Rahip gerçeği savunmuyordu;
düzeni koruyordu.
Delilik, yanlış düşünmek değildir.
Delilik, uyumsuz erişimdir.
7. İnanç Ne Zaman Yıkıcı Olur?
İnanç kendini hakikat ilan ettiğinde,
alternatif erişimleri kapattığında,
yıkıcı hâle gelir.
Sorun Tanrı değildir.
Sorun bilim değildir.
Sorun ideoloji değildir.
Sorun, erişimin kilitlenmesidir.
8. İnsan Ne Üretir?
İnsan hakikat üretmez.
Ontoloji üretmez.
İnsan şunu üretir:
Yaşanabilir anlam simülasyonları.
Bilim, din, sanat ve ideoloji
bu simülasyonların farklı sürümleridir.
Hiçbiri gerçekliğin kendisi değildir,
ama hepsi yaşamaya yarar.
Saygı Anması
İnancı, bilgiyi ya da hakikati
kendi zamanının erişim protokolünün dışına taşıdığı için
aforoz edilen, yargılanan ya da susturulanlara saygıyla:
– Giordano Bruno
– Galileo Galilei
– Leonardo da Vinci
– Baruch Spinoza
– İbn Rüşd (Averroes)
Onlar yanlış düşündükleri için değil,
erişim sınırlarını zorladıkları için cezalandırıldılar.
No comments:
Post a Comment